İŞÇİ, YAŞLANMASINDAN DOLAYI, İŞYERİNDEN AYRILIRSA, KIDEM TAZMİNATI’NA HAK KAZANABİLİR Mİ?
Çalışma yaşamında bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığına hak kazanarak kendilerine bu şekilde aylık bağlandıktan sonra çalışmaya devam eden ve sosyal güvenlik destekleme primi ödenen yaşlı işçiler ile bu türden bir aylık bağlanmamakla birlikte belli bir yaşa gelmiş dolayısıyla da yaşlanmış işçiler de çalışmakta ve çalıştırılmaktadır. Bu istihdam ile ilgili uygulamada şu soru akla gelebilir veya karşılaşılabilir; “yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı bağlansın bağlanmasın belli bir yaşa gelmiş işçilerin ayrılması halinde bu ayrılma şekli kıdem tazminatına hak kazandıracak bir ayrılma olarak kabul edilebilecek midir?”
4857 sayılı İş Kanunu ile bu Kanun’un 120. maddesine göre halen yürürlülükte bulunan mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde kıdem tazminatı ile ilgili usul ve esaslar belirlenmiştir. Mevzuatımızda belirtilen düzenlemeler, usul ve esaslar dikkate alındığında, belli bir yaşa gelip de yaşlanmış olan işçilerin sadece yaşlarından dolayı işyerinden ayrılmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanmaları söz konusu olamayacaktır.
Belli bir yaşa gelerek yaşlanan işçiler 4857 sayılı İş Kanunu’nun “işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlığı altında düzenlenen 24/I. Sağlık Sebepleri a. maddesindeki “a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.” hükmü bağlamında yaşlılıklarının işin yapılmasında sağlık ve yaşayışları için tehlikeli bir durum meydana getirmesi ve bu durumu da alacakları sağlık raporu ve belgeleriyle kanıtlamaları halinde işyerinden ayrılmaları ve 1 yıllık hizmet süresini doldurmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanmaları mümkün olabilecektir.
İşçilerin yaşı ve yaşlanmaları ile ilgili olarak şu hususa da dikkat çekmek istiyorum; Memurlar da re’sen emeklilik uygulaması bulunmasına karşın işçiler de böyle bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla belli bir yaşa gelmiş olup da yaşlanmış olan işçiler sadece yaşlarından dolayı işten çıkartılamamaktadır. Çıkarılmaları halinde işe iade davası açabilme kapsamında iseler, yargı kararı ile tekrar işlerine dönebilmekte veya mahkemenin belirleyeceği tazminatı almaya hak kazanabilmekte, değil iseler yasal ihbar ve kıdem tazminatlarını alabilmektedirler. Buradan hareketle, işçiyi işveren sadece yaşından dolayı çıkaramıyorsa işçinin de sadece yaşından dolayı ayrılmak istemesini haklı görmek yerinde değildir.