I- Giriş
Yaklaşık, on yılı aşkın zamandır peyderpey hayatımıza giren sigortalıların meslek kodu bildirimi uygulamasına, ilk olarak, seçilen birkaç pilot il üzerinden başlanılmış sonrasında yaygınlık kazandırma yoluna gidilerek zamanla pilot il sayısı arttırılarak 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen bir maddeyle, 2018 yılı Ocak ayı itibariyle usulüne aykırı işlem tesisi durumunda idari para cezası yaptırımı gerektiren duruma bürünmüş ve nihayetinde meslek kodu uygulaması, 2020 Temmuz ayı itibariyle tüm illerde uygulanma zorunlu hale getirilmiştir. Yazımızda, mevcut uygulama hakkında bilgilendirmeler yapılıp işverenlerin herhangi bir cezai yaptırıma maruz kalmamaları için gerekli ayrıntılar üzerinde durulacaktır.
II- Yasal Mevzuat ve Konunun Değerlendirilmesi
5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinin birinci fıkrasının (n) bendinde; “Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır” hükmü yer almaktadır.
Bu bakımdan; muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için, aylık asgari ücreti geçmemek üzere, meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanacaktır. Ayrıca söz konusu idari para cezaları işyeri bazında ve her bir beyanname dönemi için uygulanmaktadır.
Meslek kodu uygulaması ile ulaşılmak istenen sonuç veya yapılmak nedir diye akla gelecek sorulara da cevap vermek gerekirse, uzun zamandır dillendirilen, gelecekte asgari ücret ayrımı yönünden çalışanları niteliğine göre çeşitlendirmek, vasıflı çalışan ile diğer çalışanları ayırmak ve meslek koduna göre asgari ücret ayarlaması yoluna gitmek adına bu hususun başrolünde yer alan unsur olarak dillendirilmekte olup, konuyu bir örnekle açıklayacak olursak; Restoran olarak hizmet veren bir işletmede aşçı, komi, garson, kasiyer, bulaşıkçı gibi birçok farklı iş yapan personelin bulunacağı aşikar olup, diğer çalışanlara göre çok daha nitelik gerektiren aşçı ile diğer çalışanların aynı ücreti almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ortada olup, uygulama ile gelecekte meslekler arası asgari ücret ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilen kazançlar yönünden ayrım yapılabilmesine büyük fayda sağlayacağı ortadadır.
Yine benzer şekilde, bir işyerinde işe başlayacak kişinin daha önce yaptığı işleri belgelemesi, tecrübesi hakkında bilgi istendiğinde, SGK hizmet dökümünde daha önce çalıştığı işyeri veya işyerlerinden SGK’ya bildirilmiş olan meslek kodları bir bakımda mesleğini belgelendirmesini adına ispat yönünden etkin olacak ve yine ülke çapında istihdamı izleyen ve politikalar geliştiren ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına istatistiki sağlamak adına da kullanılabilecek veriler sunmaktadır.