Son yıllarda ülkemizde yaprak kıpırdasa, hemen peşinde “Z kuşağı” ile başlayan cümleler duyarsınız. Peki nedir, kimdir bu Z kuşağı? Hangi yılları kapsar, özellikleri nelerdir? Bunlardan önce hangi kuşaklar vardı? Sonrasında hangi kuşak isimleri literatürde konuşuluyor? Bu haftaki yazımızda bu sorulara cevap arayacağız. Böylece sizler de kendinizi hangi kuşakta konumlandıracağınızı görmüş olacaksınız.
Sosyolojik literatürde sırasıyla, daha çok “X, Y ve Z” kuşaklarından bahsedilir. Halbuki bunlardan önce de “Baby Boomer” ve bir öncesinde de “Gelenekseller” adı verilen kuşaklar var. Günümüzde de Z kuşağı sonrası, S ve Alfa Kuşağı adı verilen kuşaklardan bahsediliyor. “Geleneksel” kuşak genelde 1925 – 1945 arası yıllara konumlandırılıyor. Bunların ardından 1946 – 1964 yılları arasında doğanlar ise II. Dünya Savaşı’nın sıkıntılarını çeken ve Baby Boomer (Bebek Patlaması) ismi verilen kuşaktır. Konumuz daha çok bundan sonrası ile ilgili olduğu için eski dönemleri pek irdelemeyeceğim.
Günümüzde en çok kullanılan X kuşağı 1965-1976 arası doğanları kapsıyor. Bu kuşağın aidiyet duygularının daha gelişkin, dostluğa, arkadaşlığa önem veren, yeniliklere açık ama geleneklerine bağlı, kültürel ve manevi değerlere, aileye önem veren bir kuşaktır. Türkiye’deki kuşakların gelişimi ve özellikleri bu tanımlamalarla paralel mi onu tam bilmiyorum ama benim de kıl payı kaçırdığım bu grup az çok beni tanımlıyor. Y kuşağı ise bunun hemen sonrası 1977-1995 arası süreçte doğanları kapsıyor. Y kuşağının özellikleri de genel olarak 90’lı yıllarda büyüyen, kültürel ve toplumsal büyük değişimlere tanık olan, sorgulayıcı, ön yargıdan uzak bir kuşak olarak tanımlanıyor.
X ve Y kuşaklarını tanımladıktan sonra günümüzde en çok söz edilen Z kuşağından bahsedelim. 1996-2015 arası doğanlar bu gruba dahil ediliyor. Ama yine de kuşakların tarih aralıklarını farklı tanımlayan çalışmalar da var. Günümüz gençliğinin Z kuşağı olarak adlandırıldığını hepimiz biliyoruz. Bu kuşak; hem sıkılgan, içe dönük hem de teknolojiye bağımlı, aynı zamanda aidiyet duyguları pek gelişmeyen, toplumsal değerlere ve yapılara karşı mesafeli davranan bu grubun teknolojiyi iyi kullanması bazen abartılı bir şekilde değerlendirilmelerine de sebep olabiliyor. Milli ve manevi değerlere karşı da aidiyet hissi gelişmeyen bu kuşağın içinde önemli işlere imza atan, yetiştiği ortam nedeniyle önceki kuşaklara dair özellikler gösterenler de bulunmaktadır. Zaten bu genel tanımlamayı etkisiz kılan, mikro özellik gösteren dar ortamlarda büyüyen insanlar da her zaman için vardı ve var olmaya da devam edecektir. Ancak Z kuşağının en çok tartışılan tavrı, dini eğilimleri olsa gerek. Her gün, “Gençler arasında ateizm ve deizm yayılıyor” tarzı söylemlere muhatap olan bu gençlerimizin, aslında daha çok nihilist, hedonist tavırlar gösterdiklerini de yabana atmamak gerek. Nihilizm, hiççilik olarak adlandırılır ve bu ekol her şeyin anlam ve değerden yoksun olduğunu düşünür. Hedonizm ise her şeyde hazza önem veren, haz verene yönelen bir felsefi görüştür.
Gençlerimiz, kendilerine anlatılan, uymaları gerektiği dikte edilen değerlerin ve inançların gereğini, büyüklerinin yapmadığını görünce olsa gerek bu savrulmanın içine düşüyorlar. Çünkü ülkemiz açısından bakarsak, ne Müslümanım diyen İslam’a uygun davranıyor ne de Atatürkçü, Milliyetçi olarak kendini tanımlayanlar bunun gereğini yapıyor. Bu örnekleri daha da çoğaltabiliriz; inanç ve ideolojiler dışında toplumsal normlar, kültürel değerler konusunda kendisine empoze edilen söylemlerin, edenler tarafından yapılmadığını gören gençliğin, doğal olarak güveni sarsılıyor. Bu nedenle Z kuşağını hem çok abartmamak hem de tamamen yok saymamak gerek… Sonuçta önümüzdeki yıllarda ülkeyi bu kuşak yönetecek.
Bir de S kuşağı denilen “Sığınmacılar Kuşağı” var, hatta S Kuşağı Platformu kurulmuş bile. Sonuçta 2010 sonrası sığınmacı akınına maruz kalan çocuklarımız, artık gençlik yaşlarındalar. Bu çocuklarımız sığınmacıların oluşturduğu sıkıntıları bizzat yaşayarak büyüyorlar. İleride sığınmacılar kaynaklı yaşanması muhtemel (şu anda da yaşanan) demografik, sosyal, siyasi ve ekonomik sorunlara karşı S kuşağı ile ilgili de tedbir almamız gerekiyor. Sonuçta ülkemizin ulus devlet yapısı ve kavramı bu gidişle zaafa uğrayacak gibi görünüyor. Gençlik geleceğimizdir ve onlar bizim aynamızdır. Şimdiden tedbir alınırsa belki S kuşağını kurtarırız…