Korona Virüs Salgını ile birlikte günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız bir kavram var; tat ve koku kaybı...
Aslında millet olarak uzun yıllardır bu tat ve koku kaybını yaşamıyor muyuz? İnsanların birbirleriyle ilişkilerinde, selamlaşmalarında, menfaatlerin ön plana çıktığını görmüyor muyuz?
Hatta kutsal bir yapı olan aileyi kurarken, daha evlilik öncesi imzalanan sözleşmeler, boşanma esnasında dahi maddi unsurların manevi unsurlardan çok daha ön plana çıkması, evliliğin en güzel meyvesi çocuğun yaşayacağı travmadan ziyade ev, araba ve arsanın nasıl paylaşılacağı düşünülmesi bir tat ve koku kaybı değil midir?
Daha birkaç gün önce Yargıtay kararıyla kadının çantasının dahi mal paylaşımına girmesi emsâl bir karar olarak haberlerde yer aldı. Bu nedir Allah aşkına?

Peki biz buraya nasıl geldik? Maddiyatın her şeyi esir aldığı bu dünyada her zaman gurur duyduğumuz Türk aile yapısında dahi bu bahsettiğim çürümüşlük nasıl oluştu?
Tabii burada sadece günlük ilişkiler ve aile yapısında değil, bu çürümüşlüğün yansımalarını milletin somutlaştırdığı devlet yapısında da görüyoruz.
Devleti oluşturan insanımızın bürokraside, siyasette bu çürümüşlüğü yansıtmaması mümkün mü? Değil tabii ki.
Zaman zaman ortaya saçılan gizli ve gayrimeşru ilişkilerden, yolsuzluk ve karanlık irtibatlardan bunu hep birlikte görüyoruz zaten.
İşte burada, geçmiş yazılarımda da sıkça vurgu yaptığım adalet, liyakat, eşitlik, hukukun üstünlüğü gibi kavram ve olguların ne kadar önemli olduğu ortaya çıkıyor.
Geçmişteki Türk devletlerinden Osmanlı'da Koçi Bey, Sadrâzam Lütfi Paşa, Gelibolulu Mustafa Ali, Defterdâr Sarı Mehmet Paşa gibi devlet adamları, devletin işleyişindeki aksaklıkları; hazinenin durumu, memur alımları, şişirilen kadrolar ve devletin artan maaş giderleri, emeklilik, işin ehline verilmesi, liyâkât, vergiler, adalet, rüşvet gibi konularda padişahlara raporlar sunarak açık yüreklilikle belirtmişler.
Kimileri bu çabalarını hayatıyla veya bulundukları görevden alınmasıyla ödese de tarihe isimlerini yandırmışlardır.

Bunlardan Koçi Bey'in Sultan IV.Murad'a sunduğu raporunun giriş kısmındaki ifadesi çok önemlidir; "Koçi Bey, her tarafı sarmış fesat ve kötülükler dolayısıyla yaşanan endişe verici gidişat karşısında kendisi gibi kenarda kalmış diğer emektarlarla paylaştıkları düşünceleri hükümdarın kulağına ulaştırmak için zemin bulamadıkları, ancak kötülüklerin üstüne yürüme azmini bir müddetten beri görmekte oldukları hükümdara görüşlerini arzetme fırsatının doğduğunu, herkesin artık bunları ona iletme yolunun açılmış bulunduğunu farkettiğini belirtir."¹

Daha önceki tarihlere gidersek Büyük Selçuklu Sultanı Sencer'den nakledilen şu bilgi de bize ders verecek niteliktedir:
Devletşah’ın Tezkiresinde kaydedilen bir hikâyeye göre Oğuzların eline esir düştükten sonra, böyle muazzam bir saltanatın nasıl perişan olup bu hale geldiğini sorduklarında Sultan Sencer şöyle söylemiştir:
“Büyük işleri küçük adamlara ve küçük işleri büyük adamlara verdiğimden.
Çünkü küçük adamlar büyük işleri yapamadılar ve büyük adamlar da küçük işleri yapmaya tenezzül etmediler. Bunu bir şerefsizlik saydılar.
Her iki cihetten işleri kötüleşti. Memleket sarsıldı. Devlet ve ordu bozuldu”²

İşte bireyde başlayan tat ve koku kaybı, yukarıdaki örneklerde de görüleceği üzere devletin en üst makamlarına kadar ulaşır
ve devleti yönetenler ortalığa saçılan pis kokuları almamaya, kendilerine sunulan doğru reçetelerin tadını da hissetmemeye başladığında da toplumsal çürüme devlet kademelerinde de kendini gösterir.
Bu nedenle büyük işler büyük adamlara verilmeli, bu görevler verilirken adalet, liyâkât ve eşitlik ilkesi uygulanmalıdır.
Partilere ve kişilere değil, devlete ve Türk Milletine sadakât her zaman ön planda olmalıdır.

İstanbul'un kutlu fethinin 568. yılını da kutluyor ve başta Fatih Sultan Mehmet Han olmak üzere, ulu kocaları, ak sakallıları, peygamberimizin övdüğü o güzel kumandan ve güzel askeri rahmetle anıyorum.

Burak CANDAŞ
1. İslam Ansiklopedisi, Koçi Bey maddesi
2. Züriye Oruç, Sultan Sencer'in Esareti makalesi