Her dönemin bir "mucize diyeti" vardır. Bir arkadaştan duyulur, bir dergide okunur, sosyal medyada "bununla 10 kilo verdim" diye paylaşılır. Kısa sürede çok kişi aynı listeyi uygular, birkaç yıl sonra da diyet unutulur ve yerine yenisi gelir.

Bu diyetlerin çekiciliği anlaşılır bir şeydir. Basit bir kural, hızlı bir sonuç ve çoğu zaman bilimsel görünen bir hikâye vaat ederler. Klinikte danışanlarımdan hâlâ bu diyetlerle ilgili sorular geliyor. Bu yüzden geçmişin en çok konuşulan dört diyetine birlikte bakmak istedim.

Kan grubu diyeti: kulağa kişisel gelen bir efsane

1990'larda popülerleşen bu yaklaşıma göre her kan grubu farklı beslenmeli. 0 grubu et ağırlıklı, A grubu bitki ağırlıklı beslenmeli gibi kurallar koyar. Fikir kişiye özel göründüğü için çok ilgi gördü.

Ancak bu iddiayı destekleyen sağlam bir bilimsel kanıt yok. Bu diyeti uygulayanlarda görülen iyileşmelerin kan grubuyla ilişkisi gösterilemedi. İyileşme, işlenmiş gıdayı azaltmak ve daha düzenli beslenmekten geliyor. Yani diyet bazen işe yarıyor gibi görünüyor, ama bunun nedeni kan grubu değil.

Kabak diyeti: tek besinle zayıflama hayali

Günlerce ağırlıklı olarak tek bir besin tüketmeye dayanan diyetler her dönem ilgi görür. Kabak diyeti de bunlardan sadece biri. Kabak düşük kalorili ve besleyici bir sebzedir, burada sorun kabakta değil, tek başına kalmasında.

Böyle diyetlerle ilk günlerde tartı hızla düşer. Ama verilen kilonun önemli kısmı yağ değil, su ve kas kaybıdır. Protein ve diğer besin öğeleri yetersiz kalır, normal beslenmeye dönüldüğünde de kilolar çoğu zaman geri gelir. Hatta diyet sürecinde kaybedilmiş kas kütlesinden dolayı metabolizma yavaşlayarak kilo alamaya daha meyilli olur.

Çiğ karnivor: "atalarımız gibi" beslenmenin bedeli

Bu akım yalnızca hayvansal gıdalarla beslenmeyi değil; eti, yumurtayı bile pişirmeden yemeyi, sütü çiğ içmeyi önerir. Gerekçe olarak da insanın doğal beslenmesine dönmek gösterilir.

Oysa ateşi kullanmak beslenme tarihimizin en önemli adımlarından biridir. Pişirme, çiğ ette, yumurtada ve sütte bulunabilen Salmonella, E. coli ve parazitler gibi tehlikeleri büyük ölçüde ortadan kaldırır. Bunun yanında sebze, meyve ve tahıl tüketilmediği için lif, bazı vitaminler ve bağırsak sağlığı için gerekli bileşenler de eksik kalır.

Alkali diyet: kanın pH'ını tabakta değiştirmek

Alkali diyete göre bazı besinler vücudu "asitlendirir", bazıları ise "alkalileştirir". Bu yüzden besin seçimiyle kanın pH'ını ayarlayarak hastalıklardan korunabileceğimiz iddia edilir.

Gerçekte kanın pH'ı akciğer ve böbreklerimiz tarafından çok dar bir aralıkta, yaklaşık 7,35 ile 7,45 arasında tutulur. Yediğimiz besinler bu dengeyi değiştirmez, en fazla idrarın pH'ını etkiler. Diyetin olumlu bir yanı varsa o da daha fazla sebze ve meyve yemeyi teşvik etmesidir. Yani faydası pH'tan değil, tabağın içeriğinden gelir.

Ortak payda: kısa yol yok

Bu dört diyetin ortak noktası basit bir vaatle yola çıkmaları: tek bir kural, tek bir besin ya da tek bir "gizli neden". Oysa sağlıklı kilo yönetimi bu kadar dramatik değildir. Yeterli protein, bol sebze ve meyve, kaliteli karbonhidrat ve yağ, düzenli öğünler ve en önemlisi sürdürülebilir alışkanlıklar gerekir.

Bir diyeti denemeden önce kendinize şu soruyu sormanızı öneririm: "Bunu bir ömür boyu yapabilir miyim?" Cevabınız hayırsa, o diyetle verdiğiniz kilolar da muhtemelen kalıcı olmayacaktır. Size uygun beslenme planı için bir diyetisyenden destek almak, bir sonraki mucize diyeti beklemekten çok daha güvenli bir yoldur.