I- GİRİŞ
Son zamanlarda, EYT olarak bilinen aynı zamanda yaşa takılanlar olarak da ifade edilen kişilerin, emeklilik hakkını elde etmelerine çok az bir zaman kaldı. 2022 yılı Aralık ayında Meclise sunulması beklenen kanun teklifi ile yaş dışında kalan, kadın ve erkek için ayrı ayrı belirlenmesi beklenen sigortalılık süresi ile belli bir prim ödeme gün sayısı şartını yerine getirenlere emeklilik hakkı verilmesi sağlanacak.
Bu makalemizde, EYT’li olarak emekli olabilmek için aranacak olan kriterlerden biri olan sigortalılık süresi şartının yerine gelmesindeki 18 yaş detayının önemi üzerinde durularak emeklilik hakkını elde etmek isteyenler için açıklamalarda bulunacağız.

II- SİGORTALILIK SÜRESİNİN BAŞLANGICINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
EYT’li sayılabilmek için sigorta başlangıcı 08.09.1999 tarihinden önce olup, emeklilik için gereken yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarının yerine getirilmiş olması gerekmektedir.
Sigortalılık süresinin başlangıcını etkileyen faktörlerden birisi işe giriş tarihi ile primlerin ödenmeye başladığı tarihin farklı olmasıdır. Bu durum 4/1-(a) sigortalıları için söz konusu olup, işe giriş tarihi ile primlerin ödenmeye başladığı tarih farklı ise, ilk defa malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortasına tabi prim ödenmeye başlanan tarih sigortalılık süresinin başlangıcı olarak alınmaktadır.
Diğer taraftan, 506 sayılı Kanun’un geçici 20. maddesi kapsamında Kurum’ca devralınan sandıklara tabi olarak ilk defa prim veya kesenek ödenmeye başlanılan tarih sigortalılık süresinin başladığı tarih olarak dikkate alınmaktadır.
5510 sayılı Kanun’a göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında 18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başladığı kabul edilmektedir. Bu tarihten önceki süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, sadece prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir.
4/1-(b) ve 4/1-(c) bendi kapsamındaki sigortalılardan, bir meslek veya sanat okulunu bitirerek, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar için 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmayacağından, bu kapsamda 18 yaşın altında kazai rüşt kararı tarihinden itibaren başlayan sigortalılık başlangıç tarihleri, aynı zamanda sigortalılık süresinin başlangıç tarihi olarak esas alınmaktadır.
5510 sayılı Kanun’un yürürlük tarihinden önce sigortalı olan 4/1-(a) ve 4/1-(b) sigortalıları için yalnızca yaşlılık aylığı bağlanmasında geçerli olan 18 yaş uygulaması, malûllük ve ölüm aylıklarında uygulanmamaktadır.
5510 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesinin birinci fıkrasında, 506 sayılı Kanun’a göre 01.04.1981 tarihinden önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanlar hakkında, 5510 sayılı Kanun’un 38. maddesinin ikinci fıkrasındaki sigortalılık süresinin 18 yaşın doldurulduğu tarihten başlayacağına ilişkin hükmünün uygulanmayacağı öngörülmüştür.
Buna göre, 4/1-(a) sigortalılarının, sigortalılık süresinin başlangıcı; 01.04.1981 tarihinden önce ise yaşa bakılmaksızın sigortalılık süresinin başlangıç tarihi, 01.04.1981(dahil) tarihinden sonra ise 18 yaşın doldurulduğu tarih, olarak dikkate alınacaktır. Ancak, 18 yaş öncesinde geçen çalışma süreleri prim ödeme gün sayısına ilave edilecektir.
Sigortalıların 506 sayılı Kanun’un geçici 81. maddesine göre aylığa hak kazanma koşullarının belirlenmesinde 18 yaş uygulamasına bakılmaksızın, ilk işe giriş tarihine göre yaş, prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi koşulları tespit edilmektedir.
Söz konusu koşullardan sigortalılık süresi koşulunun tahsis talep tarihinde yerine gelip gelmediği incelenirken ise, 18 yaş uygulamasına bakılmaktadır.
Örneğin; 12.04.1982 doğum tarihli erkek sigortalı 17 yaşında iken 15.04.1999 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başlamıştır. Sigortalının 506 sayılı Kanun’un geçici 81. maddesinin (B) bendine göre aylığa hak kazanma koşulları 18 yaş uygulamasına bakılmaksızın 15.04.1986 tarihli girişine göre 25 yıl, 58 yaş, 5975 gün olarak tespit edilmiştir. Sigortalı tahsis talebinde bulunduğu zaman bu şartlardan 25 yıllık sigortalılık süresi şartının yerine gelip gelmediğinin tespitinde sigortalının 18 yaşını doldurduğu 12.04.2000 tarihi sigortalılık başlangıç tarihi olarak dikkate alınacak ve 25 yıllık sigortalılık süre şartı bu tarihe göre belirlenecektir. Dolayısıyla, sigortalılık süresi 12.04.2025 tarihinde dolacaktır.
Görüleceği üzere, 18 yaşın doldurulduğu tarih 01.04.1981 öncesi ve sonrası işe girenler için farklılık göstermekte, bunun sonucu olarak emeklilikte aranan sigortalılık süresi 18 yaşın dolum tarihine göre belirlenmekte olduğundan sigortalıların bu hususa dikkat etmeleri önem arz etmektedir.

III- SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
EYT’de çok yakında bir yasal düzenleme yapılacağından 08.09.1999 tarihinden önce sigorta başlangıcı olup, emeklilik için gereken yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarının bir arada yerine getirilip getirilmediğinin tespitinde dikkate alınacak kriterlerin dikkatle takip edilerek, aylık başvurularında geç kalınmaması, ayrıca 18 yaşına göre sigortalılık süresi şartının dolup dolmadığının da hesap edilerek aylık bağlanması için doğru zamanda başvuruda bulunulması gerekmektedir.