4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesinde doğum izni ile ilgili hususlar düzenlenmiştir. Buna göre kadın işçilere doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta doğum izni verilmesi (çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenmesi) gerekmektedir.
Doğum iznine ayrılacak işçinin işyerindeki çalışma süresi bir yıldan az ise, bir yıllık süreyi doğum izni sonunda tamamlıyorsa ve doğum izni sonunda işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından haksız olarak fesh edilirse işçi kıdem tazminatına hak kazanır mı sorusunu yanıtlamaya çalışalım:
4857 sayılı Yasa’nın 25. maddesinin (b) fıkrasının (a) alt bendinde yer alan “işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74. maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.” hükmü gereğince doğum izni ile birlikte, bir yılını dolduran işçi işveren tarafından işe başlatılmaz ise, veya, iş sözleşmesi haklı bir sebep olmaksızın feshedilirse, kıdem tazminatına hak kazanır. Doğum izni sonrası kullanılan 6 aylık ücretsiz izin süresi kıdem tazminatının hesaplanmasına dahil edilmez.
Örnek: İşçi 01.01.2021 tarihinde A işyerinde işe girmiş ve 01.10.2021 tarihinde 16 haftalık doğum iznine ayrılmıştır. İşçinin doğum izni sonrası işe dönüş tarihi ise 23.01.2022’dir. İşveren doğum sonrası işçiyi işe başlatmazsa veya başlatıp da örneğin bir ay içerisinde haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini fesh ederse işçiye kıdem tazminatını ödemesi gerekir.
Sonuç olarak, doğum iznine ayrılan ve işyerindeki çalışma süresi bir yıldan az olan işçi, bir yıllık süreyi doğum izni sonunda tamamlıyorsa, doğumdan önceki ve sonraki izinler kıdem tazminatının hesaplanmasında bir yıllık süreye dahil edilir. İşçinin fiili çalışmasının bir yıl olmadığı ileri sürülerek kıdem tazminatından işçinin yoksun bırakılması mevzuata aykırıdır. Ayrıca işçinin iş sözleşmesi, kıdem tazminatını alacak şekilde ileriki tarihlerde de son bulursa, doğumdan önce ve sonra kullanılan 16 (çoğul gebelikte 18) haftalık izin süresi kıdem tazminatının hesaplanmasına esas olan süreye dahil edilir. 16 veya 18 haftalık sürelerden sonra kullanılan ücretsiz doğum izni süreleri kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınmaz.